„Jerzy”

Bardzo często zadziwia mnie „żywotność” ludzi, którzy przeszli przez piekło Drugiej Wojny Światowej, jakby te okropieństwa, które widzieli w czasie wojny, dały im chęć do życia. Ja poznałem w Instytucie kilkoro 90-latków, Jan Nowak-Jeziorański dożył 91 lat, Generał Maczek 102 lat, a Jan Karski „jedynych” 86 lat 🙂 Duże znaczenie zapewne ma fakt, że dorastali w o wiele zdrowszym otoczeniu. Powietrze było czystsze, żywność zdrowsza – niewielu z nas grozi dożycie 90-tki.

Bohater dzisiejszego posta żył 78 lat, ale wydaje mi się, że miał bardzo udane życie. Ale od początku.

Ryszard Białous, "Jerzy"

Ryszard Białous, „Jerzy”

Ryszard Mieczysław Białous („Jerzy”, „Taran”) urodził się 4 kwietnia 1914 roku w Warszawie (wciąż w Imperium Rosyjskim). Od dziesiątego roku życia należał do 6. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Gen. Henryka Dąbrowskiego, gdzie przeszedł wszystkie stopnie od Młodzika a od 1936r. pełnił funkcję komendanta Hufca „Powiśle”. Ukończył Gimnazjum im. Św. Stanisława Kostki, gdzie uzyskał świadectwo dojrzałości w 1932 roku. Wstąpił na Uniwersytet Warszawski, Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, skąd się przeniósł rok później na Architekturę, na Politechnice Warszawskiej. W 1936r. uzyskał z wynikiem dobrym tytuł inżyniera. Rok później przerwał studia, powołany został do Centrum Wyszkolenia Saperów w Modlinie i w 1938r. skończył z II lokatą Szkołę Podchorążych Rezerwy Saperów, uzyskując stopień plutonowego podchorążego saperów. Wrócił na uczelnię, jednak już w marcu 1939r. został powołany do służby czynnej jako saper w w 8 Dywizji Piechoty w Modlinie.W czerwcu zwolnił się na własną prośbę, aby uzyskać absolutorium na Politechnice Warszawskiej i wziąść ślub z Krystyną Błońską. Nie było mu dane długo się cieszyć małżonką, bo już 1-go sierpnia powrócił do 8 Dywizji Piechoty jak dowódca plutonu saperów. We Wrzeźniu stosując działania opóźniające dotarł do Warszawy, gdzie wziął udział w obronie Warszawy. 19.09. został ranny w obie nogi.

Po powrocie do zdrowia zaangażował się w działalność konspiracyjną ZO (Związek Odwetu – organ wydzielony z ZWZ – Związku Walki Zbrojnej). Jesienią 1942r. po utworzeniu Grup Szturmowych i KEDYW-u (Kierownictwo Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej) zostaje dowódcą 300-osobowego Oddziału Specjalnego „Jerzy”. Jego zastępcą był Tadeusz „Zośka” Zawadzki, dowódca grupy „Atak” w trakcie Akcji pod Arsenałem, który zginął w ataku na strażnicę Grenzschutz i na cześć którego nazwany został Batalion „Zośka” (1 września 1943 roku).

Odznaka Batalionu "Zośka"

Odznaka Batalionu „Zośka”

W czasie Powstania Warszawskiego Batalion „Zośka”, jako część brygady dywersyjnej „Broda 53” przeszedł najcięższy szlak bojowy, walcząc na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie. Po jego upadku „zośkowcy” przedostali się kanałami na Mokotów, a po kapitulacji tej dzielnicy – do Śródmieścia. Nieliczną grupę „Jerzy” przeprowadził naziemnie do Śródmieścia Południe. Straty batalionu wyniosły około 350 żołnierzy. Za swoje czyny „Jerzy” otrzymał trzykrotnie Krzyż Walecznych oraz Order Virtuti Militari V klasy.

Ryszard Białous w 1. SBS

Ryszard Białous w 1. SBS

Po Powstaniu trafił do obozów jenieckich w Bergen-Belsen, Gross-Born i Sandbostel. Po uwolnieniu został dowódcą plutonu opieki w 1. Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej organizując Klub Oficerski i szkołę dla żołnierzy. Zdecydował się zostać na Zachodzie, słysząc jak Sowieci traktują AK-owców. Wrócił jednak do kraju w 1946r. razem z transportem darów i tym samym konwojem wywiózł z kraju żonę i dzieci oraz kilkunastu towarzyszy broni. W 1947r. zamieszkał w Londynie, drażnił go jednak wyniosły stosunek Anglików do Polaków i Polski. Za namową znajomego postanowił się przenieść do Argentyny.

Karta Ewidencyjna

Karta Ewidencyjna

9 lipca 1948r. wylądował w Buenos Aires, które pod rządami generała Perona było areną strajków i walk ulicznych. To było powodem przenosin wraz z rodziną na zachód, do miejscowości Quillen w prowincji Neuquen. Wraz ze znajomym z 1. SBS uruchomił fabrykę domów, która wkrótce splajtowała. Niezrażony niepowodzeniem użył swoją wiedzę i doświadczenia przy budowie dróg i mostów. Zaprojektował i nadzorował budowę lotniska w Quillen. W 1961 przenosi się do miejscowości Zapala, żeby umożliwić swoim dzieciom dostęp do edukacji. Dwa lata później dostał od rządu zlecenie na zaprojektowanie i wybudowanie uzdrowiska w Caviahue, przy granicy z Chile. Został dyrektorem technicznym Zarządu Turystyki i Uzdrowisk, następnie dyrektorem generalnym Służby Hydrologicznej i Energii Elektrycznej. Podlegała mu całkowicie sieć wodna, wodociągi oraz produkcja i dystrybucja elektryczności. W latach 1966-1969 był dyrektorem realizacji projektów z ramienia Ministerstwa Budownictwa prowincji Neuquen. Jako dyrektor firmy „Adelphia” przez kolejne dwa lata budował linię przesyłową elektroenergetyczną, drogę w górach, gazociąg. Od 1976 r. dodatkowo mianowany został dyrektorem Uzdrowisk Termalnych. Udzielał się w Związku Polaków w Argentynie, czynnie działał w organizacjach kombatanckich. W Patagonii założył pierwszy w Argentynie klub biathlonowy. Był aktywnym narciarzem i alpinistą. Wspinał się w Andach, zdobywając kilka dziewiczych szczytów. Odwiedził Polskę tyko raz w 30-tą rocznicę wybuchu Powstania. W trakcie tej wizyty odwiedził rodzinę, szlak bojowy „Zośki” i groby kolegów.

Ośrodek w Caviahue jest dziś bardzo popularny w Argentynie

Ośrodek w Caviahue jest dziś bardzo popularny w Argentynie

Zmarł 24 marca 1992 roku i został pochowany na cmentarzu w Neuquen. Postaram sie odnaleźć Jego grób, kiedy będę w Argentynie.

Co prawda nie był zesłany tak jak Bronisław Piłsudski, jednak pan Ryszard również zwrócił się w stronę antropologii (piękna kontynuacja XIX-wiecznych polskich tradycji naukowych). Mianowicie zamieszkał on z rodziną na terenie należącym do plemienia Araukanów (oni sami nazywają siebie Mapucze – Ludzie Ziemi). Białous był założycielem Towarzystwa Araukańskiego. Studiował ich zwyczaje, język i podania – stał się znawcą kultury Mapucze i posiadał sporą kolekcję artefaktów. Myślę, że był pod wrażeniem faktu, iż Mapucze nie dali się podbić Inkom i Hiszpanom i dopiero wojska chilijskie zadały im klęskę. Czyżby swoją hardością przypominali mu Warszawiaków?

Indianie Mapucze (Araukanie)

Indianie Mapucze (Araukanie)

Bibliografia:

N. Davies, Powstanie ’44, Wydawnictwo „Znak”, 2004, ss. 958.

K. Utracka, Poległym chwała, wolność żywym. Oddziały Walczącej Warszawy, Warszawa 2005, ss. 70.

http://www.1944.pl/historia/powstancze-biogramy/Ryszard_Bialous

http://histmag.org/Ryszard-Bialous-ps.-Jerzy-2851

Reklamy
Categories: Biogramy | Tagi: , , , , , , , , , , , , , | Dodaj komentarz

Zobacz wpisy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

Blog na WordPress.com.

%d blogerów lubi to: